ความรู้พื้นฐานการอบรมดับเพลิงขั้นต้น ที่องค์กรควรรู้โดยการจัดอบรมประจำปี
การป้องกันอัคคีภัย ควรเริ่มจากความเข้าใจพื้นฐานด้านอัคคีภัยที่ถูกต้อง การอบรมให้พนักงานรู้จักประเภทของไฟ อุปกรณ์ดับเพลิง วิธีใช้ถังดับเพลิง ขั้นตอนอพยพหนีไฟ และขั้นตอนรับมือเหตุฉุกเฉินจะช่วยลดความเสียหายและเพิ่มความปลอดภัยในที่ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การจัดอบรมดับเพลิงขั้นต้นจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่ทุกองค์กรควรจัดอบรมให้กับพนักงานเป็นประจำทุกปี คลิกเพื่อดูรายละเอียด หลักสูตรฝึกอบรมการป้องกันและระงับอัคคีภัย
“ดับเพลิงขั้นต้น” คืออะไร?
การดับเพลิงขั้นต้น คือ การควบคุมและดับไฟไหม้เล็กน้อยตั้งแต่เริ่มต้นก่อนที่ไฟจะลุกลาม โดยการใช้ถังดับเพลิงเบื้องต้นหรืออุปกรณ์พื้นฐานที่อยู่ใกล้มือ ต้องสังเกตไฟให้เร็ว ใช้อุปกรณ์ให้ถูกประเภท และปฏิบัติอย่างปลอดภัย เพื่อหยุดเหตุได้ทันเวลาก่อนกลายเป็นอัคคีภัยขนาดใหญ่

จุดประสงค์ของการเข้าอบรมดับเพลิงขั้นต้น
- เข้าใจสาเหตุและปัจจัยที่ทำให้เกิดไฟไหม้: ทำความเข้าใจว่า ความร้อน เชื้อเพลิง และออกซิเจนทำงานร่วมกันอย่างไร การอบรมอัคคีภัยและอบรมดับเพลิงขั้นต้น ทำให้พนักงานมีองค์ความรู้ ที่จะช่วยให้สามารถป้องกันความเสี่ยงได้ตั้งแต่ต้นทาง
- เลือกใช้อุปกรณ์ดับเพลิงได้ถูกประเภทและถูกวิธี: เพื่อลดความผิดพลาดในการดับเพลิงขั้นต้น การแยกประเภทของไฟและการใช้ถังดับเพลิงเบื้องต้นรวมถึงอุปกรณ์ดับเพลิงต่างๆ ได้ เช่น น้ำ ผงเคมีแห้ง หรือ CO2
- รับมือและควบคุมเหตุเพลิงไหม้เล็กน้อยได้ทันก่อนลุกลาม: การอบรมดับเพลิงขั้นต้น จะช่วยฝึกทักษะการดับเพลิงและขั้นตอนรับมือกับเหตุฉุกเฉินอย่างการอพยพหนีไฟ ลดความเสียหายและหยุดเหตุได้ก่อนเพลิงลุกลาม รวมถึงการเข้าหาไฟอย่างปลอดภัย
- เพิ่มทักษะและความปลอดภัย ลดความตื่นตระหนกเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินในที่ทำงาน: การซ้อมดับเพลิงและซ้อมอพยพหนีไฟ ในหลักสูตรอบรมดับเพลิงขั้นต้น ช่วยให้พนักงานลดความตื่นตระหนก ตั้งสติ ตัดสินใจเร็ว และสามารถร่วมกันรับมือกับเหตุเพลิงไหม้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในสถานการณ์จริง

อบรมดับเพลิงขั้นต้นจำเป็นอย่างไร ทำไมองค์กรต้องจัดเป็นประจำทุกปี?
การอบรมดับเพลิงขั้นต้นและอพยพหนีไฟไม่ใช่เพียงแค่การทำตามกฎหมาย แต่เป็นการสร้างมาตรฐานความปลอดภัยให้กับทุกคนในองค์กรอย่างต่อเนื่อง เหตุเพลิงไหม้เป็นสถานการณฉุกเฉินที่สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา การทบทวนความรู้และฝึกทักษะซ้ำทุกปีช่วยให้พนักงานมีความรู้ความเข้าใจ ลดความเสียหาย เพิ่มทักษะในการใช้อุปกรณ์ฉุกเฉิน และสามารถรับมือได้อย่างมั่นใจ
ทำให้พนักงานทุกคนเข้าใจเส้นทางหนีไฟ การดับเพลิงขั้นต้นช่วยลดความตื่นตระหนก ช่วยป้องกันความสูญเสียขนาดใหญ่ขององค์กรในอนาคต พนักงานรู้บทบาทหน้าที่ และสามารถประสานงานกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อเกิดเหตุอัคคีภัยขึ้นจริง

ก่อนจัดอบรมดับเพลิงขั้นต้น องค์กรควรรู้อะไรบ้าง
จำนวนผู้เข้าอบรมที่เหมาะสม
จำนวนผู้เข้าอบรมที่เหมาะสมไม่ควรเกิน 25–30 คนต่อรอบ เพื่อให้ผู้เข้าอบรมดับเพลิงขั้นต้นได้ฝึกภาคปฏิบัติครบทุกคน และผู้ฝึกสอนสามารถดูแลความปลอดภัยได้ทั่วถึง
พิจารณาว่าควรมีภาคปฏิบัติหรือไม่
ทาง ISTE Training แนะนำให้มีภาคปฏิบัติจริง เนื่องจากการดับเพลิงขั้นต้น หรือซ้อมอพยพหนีไฟ เป็นทักษะที่ไม่สามารถเรียนรู้ได้จากทฤษฎีเพียงอย่างเดียว และเพื่อฝึกพนักงานให้ลดความตื่นตระหนกเมื่อเจอเหตุการณ์จริง

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนวันอบรม
ก่อนเริ่มการอบรมดับเพลิงขั้นต้น องค์กรควรเตรียมความพร้อมเบื้องต้น เพื่อให้การอบรมเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพที่สุด รายละเอียดสำคัญมีดังนี้
- พื้นที่สำหรับฝึกดับเพลิงที่ปลอดภัย เช่น ลานกว้างหรือพื้นที่โล่ง
- ถังดับเพลิงและอุปกรณ์ความปลอดภัยที่ต้องการใช้งานตามจำนวนผู้เข้าฝึกอบรม เช่น ถุงมือ หน้ากาก หรือกรวยกั้นพื้นที่
- รายชื่อผู้เข้าอบรมและการแบ่งกลุ่ม
- ประสานงานกับวิทยากรหรือหน่วยงานฝึกอบรมล่วงหน้า

ความรู้พื้นฐานด้านอัคคีภัยที่พนักงานควรทราบ
ก่อนเข้าร่วมการอบรมดับเพลิงขั้นต้น พนักงานควรมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับประเภทของไฟ สาเหตุการเกิดเพลิงไหม้ และอุปกรณ์ดับเพลิงที่ใช้ในสถานที่ทำงาน ความรู้เหล่านี้จะช่วยให้สามารถประเมินสถานการณ์และเลือกวิธีรับมือได้ถูกต้องเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
ประเภทของไฟ (Class A–K)
การอบรมดับเพลิงขั้นต้นจะทำให้พนักงานได้เข้าใจว่าไฟแต่ละประเภทเกิดจากวัสดุที่ต่างกัน และสามารถจำแนกไฟแต่ละประเภทได้ เพื่อเลือกอุปกรณ์ดับเพลิงให้ถูกต้อง
- ไฟที่เกิดจากไม้และกระดาษ (Class A)
- ไฟที่เกิดจากน้ำมัน (Class B)
- ไฟที่เกิดจากแก๊ส (Class C)
- ไฟที่เกิดจากโลหะ (Class D)
- ไฟที่เกิดจากน้ำมันประกอบอาหาร (Class K)

สาเหตุไฟไหม้ที่พบบ่อยในสถานประกอบการ
สาเหตุไฟไหม้ที่พบบ่อยในสถานประกอบการ เช่น ไฟฟ้าลัดวงจร อุปกรณ์ชำรุด งานเชื่อม ความร้อนจากเครื่องจักร หรือการเก็บสารไวไฟไม่ถูกวิธี ซึ่งล้วนป้องกันได้หากรู้ต้นเหตุ
อุปกรณ์ดับเพลิงพื้นฐานที่ควรรู้จัก
อุปกรณ์ดับเพลิงพื้นฐานที่ควรรู้จัก ได้แก่ ถังดับเพลิงแต่ละชนิด สายฉีดน้ำ ตู้ดับเพลิง Fire Hose Reel และผ้าดับเพลิง และควรรู้วิธีใช้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

วิธีใช้ถังดับเพลิงอย่างถูกต้อง (ตามหลัก PASS)
การใช้ถังดับเพลิงเบื้องต้นให้ได้ผล ต้องทำอย่างถูกต้องและรวดเร็ว หลัก P.A.S.S. เป็นวิธีมาตรฐานที่ช่วยให้พนักงานสามารถควบคุมไฟไหม้เล็กน้อยได้อย่างปลอดภัยและแม่นยำ ขั้นตอนมีดังนี้
- P – Pull (ดึงสลัก) ดึงสลักนิรภัยออกจากถังดับเพลิง
- A – Aim (เล็งหัวฉีด) เล็งไปที่โคนเปลวไฟ ไม่ใช่ส่วนปลาย
- S – Squeeze (บีบคันบีบ) บีบคันบีบเพื่อปล่อยสารดับเพลิง
- S – Sweep (กวาดซ้าย–ขวา) ฉีดแบบกวาดไปมาจนไฟดับสนิท
อบรมดับเพลิงขั้นต้นกับ ISTE Training มีทีมผู้ฝึกสอนดูแลอย่างใกล้ชิด
คอร์สอบรมดับเพลิงขั้นต้นของ ISTE Training ดำเนินการโดย ทีมผู้ฝึกสอนที่มีประสบการณ์ตรงด้านอัคคีภัยและความปลอดภัยในสถานประกอบการ
อบรมดับเพลิงขั้นต้นกับ ISTE Training ทุกขั้นตอนมีผู้เชี่ยวชาญคอยดูแลอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่การให้ความรู้พื้นฐาน ไปจนถึงการฝึกปฏิบัติจริง เพื่อให้ผู้เข้าอบรมทุกคนสามารถใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง มั่นใจ และปลอดภัยตลอดการฝึกอบรม

ความแตกต่างระหว่าง “ดับเพลิงขั้นต้น” กับ “ดับเพลิงขั้นสูง”
ทั้งสองระดับมีเป้าหมายเดียวกันคือควบคุมไฟ แต่แตกต่างกันที่ความเข้มข้นของทักษะและระดับความเสี่ยงในการปฏิบัติ
- การดับเพลิงขั้นต้นเป็นการรับมือเหตุไฟไหม้เล็กน้อยด้วยอุปกรณ์พื้นฐาน เช่น ถังดับเพลิง เหมาะสำหรับพนักงานทั่วไปในองค์กร
- การดับเพลิงขั้นสูงเป็นการจัดการไฟขนาดใหญ่หรือไฟที่มีความเสี่ยงสูง โดยผู้ที่ผ่านการฝึกเฉพาะทาง เช่น หน่วยกู้ภัยหรือทีมอาชีพ ใช้อุปกรณ์และเทคนิคที่ซับซ้อนกว่า

กฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องในการอบรมดับเพลิงขั้นต้น
การอบรมดับเพลิงขั้นต้นในองค์กรไม่ใช่แค่เรื่อง “การสมัครใจ” แต่มีข้อกฎหมายและข้อกำหนดที่ชัดเจนจากภาครัฐซึ่งองค์กรควรปฏิบัติตาม เพื่อให้การป้องกันอัคคีภัยมีมาตรฐานและปลอดภัย
- กฎกระทรวง การเป็นหน่วยงานฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้น และการเป็นหน่วยงานฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ พ.ศ. ๒๕๕๖
กำหนดให้หน่วยงานที่จัดอบรมดับเพลิงหรือซ้อมอพยพหนีไฟ ต้องได้รับใบอนุญาตตามกฎหมาย และมีคุณสมบัติตามข้อกำหนด เช่น มีสถานที่ฝึก, อุปกรณ์, บุคลากร และวิทยากรที่มีคุณสมบัติครบถ้วน
อ่านเพิ่มเติม: ราชกิจจานุเบกษา กฎกระทรวง การเป็นหน่วยงานฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้น และการเป็นหน่วยงานฝึกซ้อมดับเพลิงและซ้อมอพยพหนีไฟ พ.ศ. 2556 - กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. ๒๕๕๕
กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 กำหนดให้นายจ้างต้องมีมาตรฐานด้านการป้องกันและระงับอัคคีภัยในสถานประกอบการ โดยมีข้อบังคับสำคัญดังนี้:- ต้องจัดให้มีระบบป้องกันและระงับอัคคีภัย เช่น ถังดับเพลิง ทางหนีไฟ ระบบสัญญาณแจ้งเหตุ และต้องตรวจสอบให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานเสมอ
- ต้องจัดอบรมดับเพลิงขั้นต้นและซ้อมอพยพหนีไฟเป็นประจำ ให้พนักงานที่เกี่ยวข้องทุกคนทราบวิธีใช้ถังดับเพลิงและวิธีอพยพอย่างปลอดภัย
- ต้องควบคุมความเสี่ยงด้านไฟไหม้ในพื้นที่เสี่ยง โดยเฉพาะสถานประกอบการที่มีสารไวไฟ ต้องมีมาตรการพิเศษในการจัดเก็บและใช้งาน
- หากไม่ปฏิบัติตาม อาจเกิดอันตรายต่อพนักงาน ทรัพย์สิน และมีความผิดตามกฎหมายด้านความปลอดภัยแรงงาน
อ่านเพิ่มเติม: กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. ๒๕๕๕
ดังนั้น การจัดอบรมดับเพลิงขั้นต้นและซ้อมอพยพหนีไฟให้พนักงานเป็นประจำ เป็นสิ่งที่ต้องทำ ไม่เพียงแค่ป้องกันความเสียหายของกิจการ แต่เพราะกฎหมายกำหนดด้วยเช่นกัน

ยกระดับความพร้อมด้านอัคคีภัยด้วยการอบรมดับเพลิงขั้นต้นที่ได้มาตรฐาน
การเตรียมความพร้อมด้านอัคคีภัยไม่ใช่แค่ข้อกำหนดตามกฎหมาย แต่คือการปกป้องพนักงานและทรัพย์สินขององค์กรจากเหตุการณ์ไม่คาดคิด
- เพิ่มทักษะรับมือกับอัคคีภัย หลักสูตรดับเพลิงขั้นต้นช่วยให้พนักงานทุกคนมีทักษะในการรับมือสถานการณ์จริง
- ใช้อุปกรณ์ดับเพลิงได้ถูกวิธี หลักสูตรดับเพลิงขั้นต้นช่วยให้พนักงานสามารถใช้อุปกรณ์และถังดับเพลิงเบื้องต้น ได้อย่างถูกต้อง
- อพยพหนีไฟได้ปลอดภัย หลักสูตรดับเพลิงขั้นต้นช่วยให้พนักงานสามารถประเมินความเสี่ยง และอพยพหนีไฟได้อย่างปลอดภัย
หากองค์กรของคุณต้องการจัดอบรมประจำปีหรือเริ่มต้นระบบความปลอดภัยที่มีมาตรฐาน สามารถดูรายละเอียดหลักสูตรอบรมดับเพลิงขั้นต้น ISTE Training ได้ที่ลิงก์ด้านล่างนี้: รายละเอียดหลักสูตรอบรมดับเพลิงขั้นต้น


